Os primeiros compases da película descobren ó espectador a existencia de dous estilos de vida que conviven en América: anglosaxóns e latinos, ou o que é o mesmo, a forma de vida dos americanos e a dos emigrantes sicilianos (italoamericanos). Estas dúas filosofías de vida conlevan dúas ideoloxías, dúas moralidades e dúas xustizas que a petición de Bonasera revela como en constante enfrontamento.
Segundo Rosario Minna, a Mafia italoamericana xorde na década dos vinte en Norteamérica, a través da unión destas dúas formas de vida, ambas corruptas (isto non escapa á interpretación que deste enfrontamento fai Coppola, como veremos máis adiante): “una moralidad corrompida y corruptora prohibió la venta (pero no el consumo) de alcohol. Todos siguieron bebiendo, y los mafiosos italoamericanos, hasta entonces confinados a ir tirando en los guettos, se pusieron a vender alcohol de una a otra costa americana en todos los estados, haciendo millones de dólares; desde entonces
Como parte da comunidade italoamericana, os Corleone e as demais Familias, formaron unha sociedade que vive en secreto e que desprecia a forma de vida dos norteamericanos, como queda patente en dous episodios enmarcados na secuencia da celebración nupcial: Barzini négase a ser fotografiado e Sonny escupe ós axentes do FBI apostados ante a mansión Corleone. E esta comunidade italoamericana ten as súas propias normas, derivadas dos estatutos mafiosos, que obrigan ós membros da Familia a axudarse fronte as agresións externas, a compartir os bens adquiridos e a respetar a lei da omertà. A seguinte normativa, rexedora das actividades da Mafia, enmarca perfectamente a “legalidade” e os códigos de conducta que seguen os Corleone:
“1. La obligación entre los asociados de ayudarse recíprocamente a vengar con la sangre las ofensas recibidas.
2. La obligación de procurar y propugnar la defensa y la liberación del socio caído en manos de la justicia.
3. El derecho de los socios de participar en la distribución, según el prudente arbitrio de los jefes, del producto de los chantajes, de la extorsión, de los robos y de otros delitos perpetrados por la sociedad común.
4. La obligación de conversar el secreto bajo pena de muerte para los contraventores, sujeta a la decisión del órgano competente jurisdiccional de
Como ben se ve os estatutos mafiosos diferencian entre poder gubernativo, xudicial e legislativo, de igual xeito que na “sociedade legal”. A Mafia igualmente conta con soldados e penas que cumplir se non se respetan as súas leis. A única diferencia está no matiz co que tinguen as súas actividades. O guión de Puzo e Coppola reflicte esta particular lei mediante os consellos de Vito Corleone ó seu fillo Michael: “cree en
Antes de explicar os mecanismos que Coppola utiliza para confrontar ambos mundos e cuestionar cuán legais son un e outro, imos afondar no secretismo que rodea as actividades da Familia e cómo este se expresa na pantalla. Desde a secuencia de Bonasera, o despacho escuro de Don Vito, coas persianas baixadas reforza a sensación de alegalidade, a necesidade de manter silenciadas as actividades que alí se discuten. Mesmo o ton de voz do Padrino, apagado e afónico, unido ó predominio da tonalidade vermella e da penumbra na escea e nos rostros das personaxes, suxiren ese carácter de segredo.
Máis exemplos deste secretismo son a secuencia na que Luca Brasi se prepara para a a entrevista con Sollozzo e Bruno Tattaglia. O espectador alcanza a ver, a través dunha porta entreaberta, cómo Luca Brasi coloca, na habitación do fondo, o chaleco antibalas e maila pistola. A verxa da mansión, permanentemente pechada, excepto na voda, reforza a idea de privacidade, de protección de todo o que ocorre no mundo dos Corleone. Pero será despois da entrevista entre Sollozzo e Don Vito (antes dos preparativos de Brasi) cando o espectador contemple expresamente o carácter segredo que rodea as actividades da Familia fronte ó exterior. Trala reunión, Don Vito reprende ó seu fillo Sonny, ante os demais homes forte da Familia, por deci-lo que pensa diante de Sollozzo, por contradeci-lo ante alguén extraño e alleo ós Corleone. O espectador sabe así que ninguén lle pode levar a contraria ó Padrino en público e moito menos falar das actividades familiares.
A razón deste secretismo, como é lóxico, radica en que as organizacións mafiosas constitúen unha sociedade que funciona de xeito paralelo á sociedade legal, e que basa a súa riqueza en todas aquelas actividades que para esta son punibles: o alcohol, o xogo e a prostitución, e incluso as drogas (a excepción dos Corleone). Coppola cuestiona a conxcunción de ambos mundos a través de dous exemplos ó longo da película: o caso de Bonasera, e os intentos de Kay, a parella de Michael, por entender o mundo dos Corleone.
Coppola chega á conclusión de que é imposible aunar ambos mundos nun só, e se as libertinas costumes yanquis resultan extrañas e dificíles de asimilar para un italoamericano, o mesmo sente un americano ante o escuro e tradicional estilo de vida siciliano. Pero curiosamente, pese á imposibilidade de unión destes dous mundos, ambos necesítanse mutuamente. Don Corleone precisa das influencias políticas e legais, insertas no sistema americano, para dar cobertura e protección ás súas actividades ilexítimas, e o corrupto poder americano intégrase nos negocios sicilianos para conseguir máis diñeiro (véxase o capitán McCluskey, que se converterá no gardaespaldas de Sollozzo).
A través da secuencia de Bonasera, Coppola fai reflexionar ó espectador desde o inicio da cinta sobre os métodos dunha e doutra forma de vida. Que os agresores da filla do funerario saian libres cuestiona a eficacia do sistema xudicial americano, pero ó mesmo tempo, que o honor de Bonasera sexa reposto coa sangue dos malfeitores cuestiona o estilo mafioso. O cineasta ofrece os vicios e virtudes de ambas formas de vida, e neste caso, vemos dúas formas de aplicar a lei.
Norteamérica, que aglutina razas e culturas, non castiga os delitos contra o honor. Xa que logo, Bonasera, convertido nun bo americano, non obtén reparación legal, o seu honor queda mancillado. Vemos pois cómo a adaptación dos emigrantes italianos a América non pode facerse pola vía do mimetismo legal. A comunidade italoamericana, para sobrevivir no novo mundo, crea a súa propia xustiza, a de Sicilia, allea á oficial. América promete diñeiro, pero non xustiza, e moito menos, vinganza. Establécese así unha sociedade paralela na que o que prima é o honor dos seus membros, e na que os métodos usados difiren dos do sistema xudicial. E Don Corleone é presentado coma o encargado de velar por ese valores tradicionais que se atopan na base da sociedade italoamericana e que a xustiza americana olvidou.
Nesta sociedade paralela da que falamos, non hai feitos que probar. A xustiza, que é proporcionada pola Mafia, básase na palabra, na confianza e no respeto, elementos insuficientes para os americanos. É por iso que os inmigrantes sicilianos viven á marxe das leis e costumes do país no que están, mantendo vivos os valores dos seus antepasados: o honor inmaculado, as tradicións e costumes éticas. Doutra banda, os hábitos americanos serán vistos como negativos e estranos. Pese a todo, Coppola, que realiza un fiel reflexo destas ideas no seu filme, considera que “tanto América como
Coppola ve todo poder como corrupto, algo que amosa en tódalas películas da saga. Na primeira vemos a corrupción na Mafia e tamén nas institucións americanas (policías, políticos, xuíces). Na segunda as atacadas son as grandes multinacionais, que apoian réximes políticos contrarios ós principios da democracia. Por último, El Padrino, parte III plantexa a corrupción na Igrexa a través dos seus membros (o arcebispo Gilday pide axuda a Michael Corleone).
Esta consideración de todo poder, sexa político, económico ou ideolóxico, como fonte de corrupción e dexeneración moral, presenta como diferencia que o poder mafioso é asumido como natural e inevitable, mentres que o da política e demais sectores da sociedade norteamericana básase na invisibilidade. Aí é onde Coppola amosa perfectamente a confrontación entre os dous mundos, apoiándose na personaxe de Kay. Na secuencia da voda, Michael Corleone exprésalle a esta o seu sentir acerca da corrupción da vida política nos EEUU. A personaxe de Kay é utilizada por Coppola como símbolo da América blanca e anglosaxona. Esta parte da población caracterízase por “non querer ver” a corrucpción dos seus dirixentes.
E neste sentido, Kay é unha personaxe cega que manifesta os seus desexos de “querer ver”, pero que en realidade prefire manterse segura no mundo da mentira, das apariencias. Estas alusións pronunciadas pola moza levan implícita unha crítica á política norteamericana, que amosa ós cidadáns a cara da honesta da democracia, ocultando o que ten de deshonesta. É unha sociedade que parece que é honrada pero non o é. De aí que Kay prefira non ver. Sabe da corrupción pero non quere recoñece-la como parte do seu mundo, só a recoñece na Familia de Michael, na Mafia. Ponse en duda así o “soño americano”.
O caso de Bonasera comeza a poñer en duda xa este estilo de vida, cando o funerario expón cómo crer no sistema americano non lle reportou a xustiza necesaria para lavar o honor da súa filla. A simple vista vemos a Bonasera como un italiano que quixo renegar da súa cultura e dos seus costumes e adoptar os de América: educa a súa filla como unha norteamericana, olvida as demostracións de cortesía cara ó Padrino e desprecia a súa capacidade deste para impartir xustiza. Pero logo vemos cómo o funerario se arrepinte de algo máis. En realidade Bonasera non confesa a deshonra sufrida pola súa filla, senón o seu propio pecado, o de crer nos valores dunha sociedade estrana, o de ter olvidado as súas raíces sicilianas para intentar converterse nun perfecto norteamericano. Tamén o de acudir ó seu Don só cando o sistema americano lle foi inútil.
Deste xeito, a través das dúas personaxes, Coppola plantexa unha das temáticas máis importantes de El Padrino, a imposibilidade de aunar dous mundos permanentemente enfrontados. E faino a través de dous exemplos perfectos: Bonasera, que deberá pedir perdón e humillarse ante Don Corleone tras comprobar que a xustiza americana non castiga os delitos contra o honor; e Kay, que abandonará a casa familiar (na segunda parte, aínda que xa se atisba na primeira), incapaz de asimilar os costumes dos Corleone. Ou estáse dun lado ou doutro, pero nunca nos dous a un tempo. Bonasera intentou integrarse nos costumes americanos e ser fiel a cuestións sicilianas coma o honor, pero fracasou, mentres que Kay quixo ser fiel ó american way of life e integrarse na Familia Corleone, fracasando de igual xeito.
